Σκαρθί

Σκαρθί, ο πιο στενός συγγενής του καναρινιού

Το Σκαρθί Serinus Serinus είναι ένα ευρύτατα διαδεδομένο στρουθιόμορφο πουλί που ανήκει στην οικογένεια των σπιζών. Είναι ο στενότερος συγγενής του γνωστού σε όλους μας καναρινιού και στην Ελλάδα ακούει στα ονόματα Σκαρθάκι, Τουρκοσκαρθάκι Αγριοκανάρι, Αγριοζίζικο, Εργανέλι, Ουργανέλι, Φριγαδέλι, Φριτζιλίνι, Στρίτσι, Σβουριτζάκι, Σισαμάκι,, Ψευτάκι ενώ στην Κύπρο το λένε Μπατσαρτοκανάρινο. Το Σκαρθί είναι ένα επιδημητικό είδος κυρίως της περιοχής της Μεσογείου. Από το 1880 άρχισε να επεκτείνεται βορειότερα ώσπου το 1925 εμφανίστηκε να φωλιάζει από την Γερμανία μέχρι την Σκανδιναβία.
Κατηγορία: Σπιζίδες (Fringillidae)

Σπιζίδες (Fringillidae)
Σπίνος ο κοινός
Χειμωνόσπιννος
Σκαρθί
Φλώρος
Καρδερίνα
Λούγαρο
Φανέτο
Ροδόσπιζα
Πύρρουλας
Κοκκοθραύστης
Σταυρομύτης
Καναρίνι της Συρίας
Αγριοκαναρίνι
Μαύρο καναρίνι

Σήμερα παραμένει όλο το χειμώνα στα μέρη που αναπαράγεται λόγω των σύγχρονων κλιματικών αλλαγών.
Πρόκειται για ένα μικρόσωμο, ενεργητικό, δραστήριο και νευρικό πουλί με ανήσυχη συμπεριφορά. Αν και έχει μέγεθος μέχρι 12 εκατοστά, το κεφάλι του είναι αναλογικά μεγάλο, με μικρό, κοντό, στρουμπουλό, γκρι ράμφος. Χαρακτηριστικό γνώρισμα και των δύο φύλλων είναι η έντονη γράμμωση στο μανδύα, την πλάτη, την κοιλιά και τα πλευρά, το μακρύ ανοιχτόχρωμο φρύδι που εκτείνεται μέχρι τα ανοιχτόχρωμα πλαϊνά του λαιμού και η ανοιχτόχρωμη κεντρική κηλίδα στα μάγουλα όπως εμφανίζουν και τα φανέτα. Το αρσενικό έχει ανοιχτόχρωμο κίτρινο ουροπύγιο, έντονες ραβδώσεις σε λευκό φόντο κάτω από τα φτερά, στενή και κοντή ρίγα φτερούγας, ενώ το μέτωπο, τα πλαϊνά του λαιμού, το στήθος, και το σημάδι στα μάγουλα είναι σε έντονο λεμονί χρώμα. Στο θηλυκό οι περιοχές αυτές είναι ανοιχτότερες λευκοκίτρινες, ενώ στα νεαρά πουλιά έχουν μπεζ-λευκό χρώμα.
Το συναντούμε συχνά σε συστάδες δέντρων και παρυφές δασών, σε κήπους σε κοιμητήρια, σε πάρκα και οπωρώνες που συνδυάζουν και κάποια κωνοφόρα, όπως πεύκα, έλατα και κυπαρίσσια, στα οποία αρέσκεται και να φωλιάζει. Χτίζει την ανοιχτή καλαθόσχημη φωλιά του στα πιο ψηλά σημεία του δέντρου, προκειμένου να προφυλαχθεί από τους εχθρούς του, χρησιμοποιώντας ξερά χόρτα, ξερά λεπτά κλαδιά, βρύα και λειχήνες. Το θηλυκό γεννάει μέχρι 2 φορές κατά την αναπαραγωγική περίοδο από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούλιο, 3-5 ανοιχτογάλαζα πιτσιλωτά με μαύρα στίγματα αυγά. Μετά από επώαση 13-14 ημερών βγαίνουν οι νεοσσοί που με την φροντίδα και των δύο γονέων καταφέρνουν να απογαλακτιστούν πλήρως γύρω στις 28 με 30 ημέρες, ώστε το ζευγάρι να προχωρήσει στην ετοιμασία για την επόμενη γέννα.
Όπως όλες οι σπίζες έτσι και τα σκαρθιά διατρέφονται βασικά με σπόρους που βρίσκουν στην φύση όπως σιτάρι και κεχρί, αλλά και διάφορους σπόρους από τα κωνοφόρα δέντρα. Προτίμηση δείχνουν επίσης και σε φρούτα και λαχανικά, ενώ τις πρωτεϊνούχες τροφές όπως έντομα και σκουλήκια, τις προτιμούν κυρίως την περίοδο της αναπαραγωγής.
Το σκαρθί κάνει συχνές εναέριες περιηγήσεις με δυνατό, κυματοειδές πέταγμα.
Κελαηδά είτε όταν είναι σε πτήση είτε από τις κορυφές των δέντρων, με καθαρή φωνή αλλάζοντας τον τόνο και την οξύτητα, ανάλογα με το αν πρόκειται για σφύριγμα συναγερμού ή ερωτικό κάλεσμα. Το γρήγορο, ξέφρενο και γεμάτο τρίλιες κελάηδημά του, κάνει το σκαρθάκι ένα ιδιαίτερα αγαπητό στους εκτροφείς πουλί, που προτιμούν να το αναπαράγουν κάνοντας και διασταυρώσεις με τα καναρίνια τους δίνοντας τους όχι μόνο πανέμορφα υβρίδια αλλά και πουλιά που φημίζονται για το υπέροχο ηχόχρωμα της φωνής τους.
Τα σκαρθάκι επειδή είναι δυναμικό πουλί και έχει έντονη την ανάγκη για φτερούγισμα, γι αυτό συνιστάται η διαμονή του σε μεγάλη και άνετη κλούβα. Ένα από τα μειονεκτήματα στην εκτροφή του είναι η ευαισθησία του στο κρύο και την υγρασία. Η διατροφή του στην αιχμαλωσία πρέπει να πλησιάζει όσο το δυνατόν την διατροφή που ακολουθεί στο φυσικό του περιβάλλον.

Μερικά άλλα υποείδη της οικογένειας που μοιάζουν αρκετά με το σκαρθάκι όχι μόνο στην εμφάνιση αλλά και στο κελάηδημα, αλλά δεν εμφανίζονται συχνά στην Ελλάδα είναι το Αγριοκαναρίνι (Serinus canaria),
Το Αγριοκαναρίνι είναι ένα μικρό στρουθιόμορφο ωδικό πουλί με μήκος σώματος περίπου 12,5 έως 13,5 εκατοστά, το βάρος του σώματός του είναι περίπου 15 έως 25 γραμμάρια. Οπως και στα άλλα είδη του γένους έχει σφαιροειδές σχήμα με κοντό λαιμό και λεπτά πόδια, χαρακτηριστικό στρογγυλό κεφάλι, κοντό και κωνικό ράμφος και λαδοκίτρινο χρώμα στους γλουτούς.
Το πάνω μέρος του κεφαλιού, η πλάτη και τα πλευρά είναι λαδογκρί με σκουρόγκριζες ρίγες. Οι φτερούγες είναι γκριζόμαυρες με ανιχτό κίτρινο τα δευτερεύοντα και το κάτω μέρος του ουροπύγιου λευκό.
Το Αγριοκαναρίνι έχει σεξουαλικό διμορφισμό. Το αρσενικό έχει πιο έντονο λαδοκίτρινο χρωματισμό στο κεφάλι, το λαιμό, στο στήθος και στην κοιλιά. Το θηλυκό είναι γκρίζο στο κεφάλι, το λαιμό και το πάνω μέρος του στήθους. Στο στήθος έχει ανοιχτότερες ρίγες. Η ίριδα του ματιού είναι γκριζόμαυρη, το ράμφος και τα πόδια ανοιχτό ροζέ.

Οικότοπος ενδιαίτημα: Τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζει και αναπαράζεται στα δυτικά και κεντρικά Κανάρια Νησιά, επίσης είναι κοινά στη Μαδέρα και στις Αζόρες.
Ο οικότοπός του κυμαίνεται από την ακτή έως 2000 μέτρα. Τα προτιμώμενα ενδιαιτήματα είναι ανοιχτές εκτάσεις και πλαγιές με λίγα δέντρα και θάμνους με επαρκή κάλυψη και τροφή. Συνήθως αποφεύγουν τις πυκνές εκτάσεις με το τοπικό είδος δάφνης, που φτάνουν σε ύψος από 15 έως 25 μέτρα, αλλά προτιμούν βλάστηση με το είδος (Erica arborea).

Αναπαραγωγή: :Η φωλιά χτίζεται συνήθως σε διχάλα ενός δέντρου ή και σε θάμνο, κοντά στον κορμό και σε περίπου δύο έως τρία μέτρα ύψος πάνω από το έδαφος. Η φωλιά χτίζεται από το θηλυκό, ενώ το αρσενικό την υπερασπίζεται από διάφορους εισβολείς που μπορεί να είναι και του ίδιου γένους. Το σχήμα της φωλιά είναι καλαθόσχημο και αποτελείται κυρίως από ξηρό χόρτα, βρύα, χορτάρια και φύλλα εξωτερικά, το εσωτερικό είναι επενδεδυμένο με διάφορες τρίχες ζώων, μαλλί και πούπουλα. Κατά τη διάρκεια της ωοτοκίας το αρσενικό ταΐζει το θηλυκό. Η περίοδος επώασης διαρκεί περίπου 14 ημέρες. Σε μια αναπαραγωγική περίοδο γεννά από μία έως δύο φορές.

το Καναρίνι της Συρίας (serinus syriacus),
Το Μαύρο καναρίνι είναι ένα μικρό στρουθιόμορφο ωδικό πουλί με μήκος 12 έως 13 εκατοστά που ανήκει στην οικογένεια των σπιζών. Το ράμφος του είναι μικρό και κοντό. Το φτέρωμά του είναι ως επί το πλείστον λαδοκίτρινο. Το ουροπύγιο είναι λαδοκίτρινο, οι φτερούγες πρασινωπές και στην κάτω πλευρά ανοιχτό κίτρινο με μαύρες λωρίδες. Το αρσενικό έχει ένα σκούρο κίτρινο μέτωπο, πιό μακριά ουρά, η πάνω πλευρά με θαμπές ραβδώσεις και το κάτω μέρος γκρι. Το θηλυκό έχει ανοιχτότερα χρώματα, με λιγότερο κίτρινο και λαδί.

Ζεί μόνο στο Λίβανο και στις παραμεθόριες περιοχές με τη Συρία και το Ισραήλ. Αναπαράγεται σε πλαγιές βουνών και λοφώδεις ορεινές περιοχές με αραιά δέντρα και θάμνους. Ενας μικρός πληθυσμός μεταναστεύει το χειμώνα νοτιότερα.

το σταχτοκανάρινο Serinus citrinella,

το Μαύρο καναρίνι (serinus pusillus).
Το Μαύρο καναρίνι είναι ένα μικρό στρουθιόμορφο ωδικό πουλί με μήκος 11-12 εκατοστά που ανήκει στην οικογένεια των σπιζών. Προτιμά κυρίως ορεινές περιοχές.

Συναντάται στην περιοχή του Καυκάσου και στα ψηλότερα βουνά της Τουρκίας και του Ιράν και σπανιότερα συνήθως περιπλανώμενο στα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Συναντάται επίσης στο Ladakh και σε άλλα μέρη των ινδικών Ιμαλαίων. Εκτός από την εποχή της αναπαραγωγής, εμφανίζεται σε μικρά κοπάδια, αναζητώντας περιοχές με γαϊδουράγκαθα.

Αναπαράγεται εύκολα σε αιχμαλωσία και τρέφετε με διάφορους μικρούς σπόρους όπως καναβούρι, κεχρί και άλλα. Κολυμπά καθημερινά εάν το νερό είναι προσβάσιμο.